ધાધર/ખરજવું માટે ઘરેલુ ઉપાય અને રાખવાની ખાસ કાળજી
ધાધર અથવા ખરજવું ત્વચા સાથે જોડાયેલી એક સામાન્ય સમસ્યા છે. તેમાં શરીરના કોઈપણ ભાગ પર લાલ ચાંભા, ગોળાકાર નિશાન, ખંજવાળ, બળતરા, ચામડી સૂકાઈ જવી અથવા પડ ઊતરવો જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. કેટલીક વખત ખંજવાળ એટલી વધારે હોય છે કે વારંવાર ખંજવાળવાથી ચામડી પર ઘા પડી શકે છે અને લોહી પણ નીકળી શકે છે.
ધાધર ઘણી વખત ફંગલ ઇન્ફેક્શનને કારણે થાય છે. તે વ્યક્તિથી વ્યક્તિમાં ફેલાઈ શકે છે અને ક્યારેક સંક્રમિત પ્રાણીના સંપર્કથી પણ ચેપ લાગી શકે છે. શરીર, પગ, હાથ, જાંઘ, પેટ, પીઠ તેમજ પ્રાઇવેટ ભાગની આસપાસ પણ આવી સમસ્યા થઈ શકે છે. જોકે શરીર પર દેખાતો દરેક લાલ ચાંભો ધાધર જ હોય એવું જરૂરી નથી. એલર્જી, એક્ઝિમા અથવા અન્ય ત્વચાની સમસ્યાઓ પણ આવા લક્ષણો આપી શકે છે.
મિત્રો, આજે આપણે ધાધર/ખરજવું થાય ત્યારે રાખવાની કાળજી અને કેટલાક ઘરેલુ ઉપાયો વિશે જાણીશું.
1. નાળિયેર તેલ
નાળિયેર તેલ ત્વચાને ભેજ આપવામાં મદદ કરી શકે છે. જો ત્વચા સૂકી હોવાથી ખંજવાળ થતી હોય તો થોડું શુદ્ધ નાળિયેર તેલ લગાવી શકાય છે. પરંતુ જો ખરેખર ફંગલ ઇન્ફેક્શન હોય તો માત્ર નાળિયેર તેલથી તેને મટાડવાનો પ્રયાસ ન કરવો. ફંગલ ઇન્ફેક્શન માટે યોગ્ય એન્ટિફંગલ સારવારની જરૂર પડી શકે છે.
2. લીંબડાના પાન
પરંપરાગત રીતે લીંબડાનો ઉપયોગ ત્વચાની સંભાળ માટે કરવામાં આવે છે. લીંબડાના પાન પાણીમાં ઉકાળીને તે પાણી ઠંડું થયા બાદ સ્નાન માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે. તેનાથી કેટલાક લોકોને ખંજવાળ અથવા ત્વચાની અસ્વસ્થતામાં રાહત મળી શકે છે. જો લીંબડાથી બળતરા કે લાલાશ વધે તો તેનો ઉપયોગ બંધ કરવો.
3. એલોવેરા જેલ
શુદ્ધ એલોવેરા જેલ ત્વચા પર ઠંડકનો અનુભવ કરાવી શકે છે અને ખંજવાળ અથવા બળતરામાં થોડી રાહત આપી શકે છે. ઉપયોગ કરતા પહેલાં ત્વચાના નાના ભાગ પર લગાવીને તપાસ કરવી. જો બળતરા, લાલાશ અથવા એલર્જી થાય તો તેનો ઉપયોગ ન કરવો.
4. તુલસી ના પાન
તુલસીતુલસી ના પાન નો રસ અને લિંબુ નો રસ ૧_૧ ચમચી રોજ સવાર સાં જ પિવાથી ધાધર મટે છે
5. અસરગ્રસ્ત જગ્યા સૂકી રાખો
ફંગલ ઇન્ફેક્શનમાં ભેજ અને પરસેવાથી સમસ્યા વધી શકે છે. તેથી સ્નાન કર્યા પછી શરીરને સારી રીતે સૂકવવું ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ કરીને જાંઘની વચ્ચે, પગની આંગળીઓ વચ્ચે અને પ્રાઇવેટ ભાગની આસપાસ ભેજ ન રહે તેનું ધ્યાન રાખવું.
6. ટુવાલ અને કપડાં અલગ રાખો
જો ધાધર ફંગલ ઇન્ફેક્શનને કારણે હોય તો તે ફેલાઈ શકે છે. તેથી દર્દીએ પોતાનો ટુવાલ, કપડાં, રૂમાલ અને ચાદર અલગ રાખવા જોઈએ. અન્ય પરિવારના સભ્યો સાથે આ વસ્તુઓ શેર ન કરવી.
7. કપડાં નિયમિત ધોવા
રોજ પહેરેલા કપડાં, અંદરના કપડાં અને ટુવાલ નિયમિત ધોઈને સારી રીતે સુકવવા. શક્ય હોય તો કપડાંને સારી રીતે તડકામાં સૂકવવા. ભીના કપડાં લાંબા સમય સુધી પહેરી રાખવાથી ત્વચામાં ભેજ વધે છે.
8. ખંજવાળવાનું ટાળો
ધાધરમાં ખંજવાળ ખૂબ વધારે હોઈ શકે છે, પરંતુ વારંવાર ખંજવાળવાથી ચામડી પર ઘા પડી શકે છે. ચામડી તૂટવાથી અન્ય ચેપ થવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે. નખ નાના રાખવા અને ખંજવાળ કરવાની ટેવ ટાળવી.
9. સુગંધવાળા પ્રોડક્ટ્સથી બચો
અસરગ્રસ્ત જગ્યા પર પરફ્યુમ, સુગંધવાળી ક્રીમ, કઠોર સાબુ અથવા અન્ય કેમિકલવાળા પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ ન કરવો. આવી વસ્તુઓથી સંવેદનશીલ ત્વચામાં બળતરા વધી શકે છે.
10. લીંબુ અને કપૂરનો સાવધાનીપૂર્વક ઉપયોગ
ઘણા ઘરેલુ ઉપચારોમાં લીંબુ અથવા કપૂરનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેને સીધા ચાંભા અથવા ઘા પર લગાવવાથી બળતરા વધી શકે છે. ખાસ કરીને જ્યાં ચામડી ફાટી ગઈ હોય અથવા લોહી નીકળતું હોય ત્યાં આવા ઉપાયો ન કરવા.
ધાધરથી બચવા માટે શું ધ્યાન રાખવું?
ધાધરથી બચવા માટે વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા જાળવવી ખૂબ જરૂરી છે. રોજ સ્નાન કરવું, પરસેવો થયા પછી કપડાં બદલવા અને શરીરને સારી રીતે સૂકવવું. કસરત અથવા વધારે પરસેવો થયા પછી ભીના કપડાં લાંબા સમય સુધી પહેરી રાખવા નહીં.
જો ઘરમાં કોઈ વ્યક્તિને ધાધર હોય તો તેના ટુવાલ, કપડાં અને ચાદર અલગ રાખવા. અન્ય વ્યક્તિના ટુવાલ કે કપડાંનો ઉપયોગ ન કરવો. પાળતુ પ્રાણીની ત્વચા પર પણ વાળ ઊતરવા, ચાંભા કે અસામાન્ય ખંજવાળ દેખાય તો પશુચિકિત્સકની સલાહ લેવી.
ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?
જો ચાંભા થોડા દિવસોમાં સુધરતા ન હોય, સતત ફેલાતા હોય, ખૂબ જ ખંજવાળ આવતી હોય અથવા વારંવાર ફરીથી થતા હોય તો ત્વચારોગ નિષ્ણાતને બતાવવું જરૂરી છે. પ્રાઇવેટ ભાગમાં થયેલી સમસ્યા, ચામડીમાંથી લોહી નીકળવું, પીપ આવવી, વધારે સોજો કે દુખાવો થવો જેવી સ્થિતિમાં ઘરેલુ ઉપચાર પર આધાર રાખવાને બદલે તબીબી સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે.
ફંગલ ઇન્ફેક્શનની સારવાર માટે ડૉક્ટર જરૂરિયાત મુજબ એન્ટિફંગલ ક્રીમ અથવા અન્ય દવા આપી શકે છે. પોતાની રીતે સ્ટેરોઇડવાળી મિશ્ર ક્રીમ લગાવવાથી સમસ્યા છુપાઈને વધુ ખરાબ થઈ શકે છે, તેથી દવા લેતા પહેલાં ડૉક્ટર અથવા ફાર્માસિસ્ટની યોગ્ય સલાહ લેવી.
અંતમાં એટલું યાદ રાખો કે ધાધરથી ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ તેને અવગણવી પણ નહીં. સ્વચ્છતા, અસરગ્રસ્ત જગ્યા સૂકી રાખવી, વ્યક્તિગત વસ્તુઓ અલગ રાખવી અને જરૂર પડે ત્યારે યોગ્ય તબીબી સારવાર લેવી—આ બાબતો સૌથી મહત્વની છે.
